સ્થાનિક સમુદાયને એટલો સક્ષમ બનાવો કે તે રોજબરોજની સમસ્યાઓ સ્થાનિક સ્તરે જ ઉકેલી શકે, અને સાથે સાથે દરેક સમુદાયને તક અને જ્ઞાનનાં પ્રાદેશિક તથા રાષ્ટ્રીય નેટવર્ક સાથે જોડો.

બાર સ્તંભો, એક વ્યવસ્થા

આમાંનું કોઈ એકલું કામ કરતું નથી. તેમનું મૂલ્ય એમાં છે કે વ્યક્તિ કોઈ તિરાડમાંથી સરકી પડ્યા વિના તેમની વચ્ચે આગળ વધી શકે — મદદ માગવાથી કામ શોધવા સુધી, કૌશલ્ય શીખવાથી વધુ સારી નોકરી સુધી.

એવું ભંડોળ જેના ભારથી સૌથી ગરીબ પરિવાર દબાય નહીં

દરેક પરિવાર પાસેથી મહિને એકસરખા ₹500 એ ઉપયોગી ઉદાહરણ છે અને ખરાબ નીતિ છે. મહિને ₹8,000ની આવકવાળા પરિવાર અને ₹80,000ની આવકવાળા પરિવાર પર એકસરખું શુલ્ક સમાનતા નથી.

પહેલાં સ્થાનિક — પછી બહારની તરફ, કામ મળે ત્યાં સુધી

દુકાનદારને એક મદદગારની જરૂર છે. એક વૃદ્ધ મહિલાને મહિનાનું કરિયાણું ઘરે પહોંચાડવાની જરૂર છે. એક પરિવારને કમ્પ્યુટર રિપેર કરાવવું છે, ટ્યૂટર, અનુવાદક કે એકાઉન્ટન્ટ જોઈએ છે. વિનંતી પહેલાં એકમની અંદર શોધવામાં આવે છે; ત્યાં કોઈ એ કામ ન કરી શકે, તો તે પડોશી એકમોમાં જાય છે, પછી સંગમમાં, પછી આખા દેશમાં.

ગંભીર ગરીબી કે લાંબી બેરોજગારીનો સામનો કરતા રહેવાસીઓ માટે એકમ નિયમિત વેતનવાળી સામુદાયિક ભૂમિકાઓ આપે છે — સ્વચ્છતા, બગીચા, વડીલોની સહાય, કચરાનું વર્ગીકરણ, કેન્દ્રનું સંચાલન. પરંતુ નોકરી સાથે સાક્ષરતા, ડિજિટલ કૌશલ્ય, ડ્રાઇવિંગ, વ્યવસાયિક પ્રમાણપત્ર અને એપ્રેન્ટિસશિપ જોડાયેલાં હોય છે. આ વ્યવસ્થાનું માપ એ છે કે કેટલા લોકો તેને છોડીને વધુ સારા કામમાં જાય છે, એ નહીં કે તે કેટલાને પોતાની પાસે રાખી મૂકે છે.

જ્ઞાનને રસ્તા કે બગીચાની જેમ ગણો — જાહેર, અને સૌ માટે ઉપલબ્ધ

દરેક એકમ એક માહિતી અને શિક્ષણ પાર્ક બનાવે છે: સ્ક્રીન, વર્ગખંડો, ઇન્ટરનેટથી જોડાયેલાં કમ્પ્યુટર, વાંચનખંડ, શક્ય હોય ત્યાં વર્કશોપ, અને કામ કરતા લોકો આવી શકે એટલું મોડે સુધી ખુલ્લું.

આ ક્યાં તૂટી શકે છે

જે મોડેલ પોતાની નિષ્ફળતાનું વર્ણન ન કરી શકે, તે રચના નથી. નાણાં, ડેટા, રોજગાર અને સામાજિક સહાયને લોકોની નજીક લાવવાથી સુરક્ષા-ઉપાયો ઓછા નહીં, વધુ જરૂરી બને છે.

આ વ્યવસ્થા ક્યારેય નહીં કરે એવી બાબતો

• પોલીસગીરી, કાયદાના અમલ, અટકાયત કે ચોકીપહેરાની કોઈ પણ સત્તા ધરાવવી.
• આસ્થા, અભિવ્યક્તિ, રાજકારણ, વિદ્વત્તા કે વ્યંગ પર નજર રાખવી. ફક્ત વિશ્વસનીય ધમકીઓ અને ગેરકાયદે વર્તન, યોગ્ય કાનૂની પ્રક્રિયા હેઠળ સક્ષમ સત્તાધિકારીને મોકલાય છે.
• કોઈની જાતિ, ધર્મ કે રાજકીય જોડાણ નોંધવું.
• પાત્રતા, બાકાતી કે લાભનો નિર્ણય કોઈ અલ્ગોરિધમને કરવા દેવો. નિર્ણય માણસો લે છે; સોફ્ટવેર ફક્ત ભાષા, શોધ અને મુસદ્દો તૈયાર કરવામાં મદદ કરી શકે.
• રહેવાસીઓનો ડેટા વેચવો, તેનો વેપાર કરવો કે તેના આધારે રાજકીય નિશાન સાધવું.
• હિંસાના પીડિત પર સમાધાન, મધ્યસ્થી કે ખુલાસો આપવા દબાણ કરવું.
• કોઈ પણ સેવાને ફાળા, આસ્થા કે કોઈ કાર્યક્રમમાં ભાગીદારીની શરતે આપવી.

સંપૂર્ણ સુરક્ષા-ઉપાયો વાંચો →

દૃઢ નિશ્ચયવાળી સરકાર ત્રણ વર્ષમાં શું શરૂ કરી શકે

આ લોકો માટે, રાજકારણીઓ માટે, અને આ દેશને પ્રેમ કરનાર તથા કંઈક વાવી શકવાની સ્થિતિમાં હોય તેવી દરેક વ્યક્તિ માટે લખાયું છે. તે કોઈ પદ માગતું નથી. તે ત્રણ વર્ષનો ગંભીર સંકલ્પ માગે છે — એટલો કે નીચેનો દરેક સુધારો કાયદો બને, ક્યાંક તે પ્રત્યક્ષ રીતે કામ કરતો દેખાય, અને તે એટલો ઉપયોગી બની જાય કે તેને પાછો વાળી ન શકાય.

દરેક પરિવર્તનનો સામનો શંકા અને વિરોધથી થાય છે — તેમાંનો કેટલોક પ્રામાણિક હોય છે, કેટલોક જાણીતી વસ્તુની સુવિધામાંથી જન્મેલો. બંને જવાબને પાત્ર છે, અને જવાબો ઉપરનાં પાનાંમાં છે. અંતે તો એક અબજ લોકોનું પ્રામાણિક આત્મનિરીક્ષણ, આત્મમંથન, જ એ લોહીના મંથનને, રક્તમંથનને, રોકી શકે છે, જે અન્યથા દરવાજે રાહ જોઈ રહ્યું છે.